Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘verleden’

Laat het verleden los

Een van de steeds terugkerende thema’s van dit blog is de rol die het verleden speelt in een mensenleven. Meestal neem ik daarvoor mijn eigen omgang met wat voorbij is als uitgangspunt. Vandaag wil ik proberen te starten vanuit het verhaal van een ex-verslaafde, dat ik de afgelopen week op school te horen kreeg. Teneinde ons inzicht in verschillende vormen van psychische problematiek te vergroten was er een ervaringsdeskundige uitgenodigd, die ons zijn levensverhaal uit de doeken deed.

Het was een vrij klassiek relaas, dat begon met de emotionele ballast die de ouders meebrachten in het nieuw te vormen gezin. Hij sprak over een zekere gevoeligheid en teruggetrokkenheid in zijn vroege kinderjaren. Over een sfeer van onveiligheid en verstoorde hechting, zowel thuis als op school. Voortdurende verhuizingen als gevolg van persoonlijke onvrede van de ouders met hun leven vormden een rode draad in het verhaal. De eerste ‘foute’ keuze in zijn pogingen toch ergens bij te horen was duidelijk gemarkeerd en leek de toon te hebben gezet voor een neiging tot emotionele afhankelijkheid, die hem telkens weer in de handen van verkeerde vrienden bracht.

Heel helder beschreef hij hoe de pijn die de opeenstapeling van verwaarlozing, vernederingen en misbruik hem bezorgde, hem vatbaar maakte voor de verleiding van de roes. Alcohol, in overmaat, maar later ook heroïne, cocaïne en ‘crack’ beheersten zijn leven vanaf zijn adolescentie, tot hij, na veel vruchteloze pogingen, een manier vond om zich van zijn verslaving te ontdoen. Geloof, hulpverlening en een zoektocht naar zingeving boden hem, kort voor zijn vijftigste, een nieuwe start in zijn leven.

Het lijdt geen twijfel dat een dergelijk verhaal ons allen raakte. Voor enkelen van ons was het patroon – niet de intensiteit – van zijn verhaal  herkenbaar in onze eigen levens. Toen we daar achteraf over van gedachten wisselden, viel ons op dat het verschil in proportie tussen de achtereenvolgende levensfasen in zijn verhaal heel groot was. Alsof alleen zijn kindertijd er werkelijk toe deed en die hem nog wel had overgedragen aan zijn puberteit, maar verder? Dertig jaar ronddobberen in machteloosheid leveren geen verhaal meer op. Dat begon pas toen hij de weg naar het land der levenden weer terug begon te vinden.

Ik heb nooit goed begrepen wat mensen bedoelen met de vermaning: “Laat het verleden toch los!” Of het moet zijn dat het vaak té moeilijk is om aan te zien hoe iemand anders vruchteloos spartelend in de greep van dat verleden verkeert. Wat ik wel heel goed snap – ook al is het bij mijzelf inmiddels niet meer zo – is het enorme belang dat bepaalde ervaringen in zijn vroege jeugd voor deze man blijven houden. Het is voor hem niet mogelijk het verleden los te laten, voordat hij er mee in het reine is. Voordat een ander, beter houvast voor handen is. En daar is hij pas vijf jaar mee bezig.

Advertenties

Read Full Post »

Shell shock

Wat mij deze week het meest geraakt heeft, zag ik afgelopen zondagavond op tevee: de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog en de omvang daarvan in de tijd. Vier jaar heeft de oorlog zelf geduurd, maar voorbij is hij nog steeds niet. Er zijn, geloof ik, nog drie soldaten in leven, die het hebben meegemaakt, maar voor veel meer mensen is het leed nog niet geleden.

Heel tastbaar: nog bijna dagelijks gaan mensen van de explosieven opruimingsdienst er op uit om projectielen met een nog altijd gevaarlijke lading te bergen. De conservator van een museum rond de slag bij Ieperen ervaart hoe zijn leven wordt bepaald door wat mensen op zijn geboortegrond doorleefden, terwijl hijzelf nog niet geboren was.

graven.jpg

Het meest schokkend waren wel de beelden van soldaten die aan “shell shock” leden; nu zouden wij zeggen: die getraumatiseerd waren door wat zij moesten doen en ondergaan. Hoe indrukwekkend dan die vrouw, die drie generaties later het taboe doorbrak en vocht voor eerherstel van haar grootvader, die was geëxecuteerd vanwege “cowardice”. Drieduizend van zijn lotgenoten deelden in deze overwinning!

En dan herinner ik mij weer hoe mijn eigen vader voorlas uit Van het Westelijk front geen nieuws van Erich Maria Remarque, over middelbare scholieren, die van die oorlog een diepe en definitieve illusieloosheid meekregen, waarvoor tussen het nu en de dood geen plaats en nauwelijks woorden waren.

westen.jpg

Die andere oorlog, die mijn ouders zelf hadden meegemaakt, was dichterbij. En al werden mij op school en in de kerk de heldendaden van het verzet opgedist, thuis hoorde ik vooral over het kleine leed, de ontreddering en de ongelooflijke hypocrisie achteraf. Het kaalscheren en publiekelijk vernederen van meisjes die een ‘moffenkind’ hadden.

Ik ben niet echt optimistisch over de vraag of de mensheid zal leren van een geschiedenis die zich telkens op een andere manier herhaalt, maar wel blij dat het verhaal net zo lang wordt verteld, tot het gehalte leugens erin klein genoeg is.

Update 28 maart 2008: In het ‘blogboek’, dat Alex en de kinderen voor mijn verjaardag gemaakt hebben, staat de volgende prachtige illustratie van Roos bij dit bericht.

shellshock.jpg

Read Full Post »