Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for maart, 2013

Vrijheid (5)

03032013

Nu ik de laatste tijd probeer telkens op een andere manier over vrijheid te schrijven, begin ik te merken dat mijn kijk op vrijheid sterk gekleurd is door mijn ervaringen met tegenbewegingen. Gisteren las ik bij voorbeeld in de krant dat in de hippie-tijd een groot belang werd gehecht aan ‘anders-zijn’. Anders dan de ‘establishment’ in dat geval. Omdat ik mij zelf heel lang ‘anders’ heb gevoeld, heb ik een groot deel van mijn leven besteed aan pogingen dat gevoel ergens thuis te brengen. Dat is uiteindelijk gelukt,  – ik  voel mij nu net zo anders als ieder ander mens en dus heel gewoon – maar wel via een aantal omwegen.

Boeiende omwegen, misschien zelfs leerzame omwegen, in elk geval omwegen die me een flinke schoenendoos vol anekdotiek en – naar ik meen – een stuk of wat inzichten hebben opgeleverd. En dat helpt als je over vrijheid wilt schrijven.

Wat mij bij de eerste kronkelweg (het hippie-dom) al opviel, was dat mensen in hun streven ‘anders’ te zijn juist heel erg ‘hetzelfde’ zijn. Kleding, manier van praten, muzikale voorkeuren, eetgewoonten, politieke opvattingen: in alles leken hippies op elkaar. Het scheelde niet veel of je zou een soort goocheldoos kunnen samenstellen, waar alles in zat wat je nodig had om non-conformistisch en individualistisch te zijn. Leuk als verjaarskado voor een kind van tien, maar niet echt geschikt om je gevoel anders te zijn af te leggen.

Op andere dwaalwegen lukte dat ook niet. Een kleine geloofsgemeenschap is bijna per definitie dogmatischer dan een grote. Je betrapt jezelf er al gauw op gedachten die je eigenlijk niet zou moeten hebben. Emancipatiebewegingen stellen vaak strenge eisen aan eensgezindheid in politieke opvattingen. Voor je het weet ben je een dissident en zodra je een tegengeluid ook laat horen “de stem eens roependen in de woestijn”.

Tijdens onze letterlijke Wanderjahre brachten mijn lief en ik eens een bezoek aan een plek waar een aantal hippies als laatsten der Mohikanen in tipi’s en benders samen woonden. Nou ja, samen: het viel mij meteen op dat men de tenten zo ver mogelijk uit elkaar had gezet en elkaar zo min mogelijk leek te willen storen. Wij zaten bij een vuurtje van vochtig hout in de tipi van de jonge vrouw die wij juist een lift hadden gegeven. Zij woonde daar alleen met een jengelende dreumes (het was 17:00 uur), die zij met een zak chips zoet probeerde te krijgen. Haar vriend had haar voor een spannender exemplaar ingeruild. Gedurende de tijd dat wij daar zaten klaagde zij aan een stuk door haar nood over hem, maar misschien wel meer nog over de consumptiemaatschappij, de rat-race van de kapitalistische economie en de hele rimram die daar bij hoort. Vrijheid is vooral hard werken, maar soms ook een diepe treurnis.

Wat ik bedoel: op mijn omzwervingen in de richting van vrijheid of een thuis (wat voor mij op hetzelfde neerkomt), ben ik veel afhankelijkheid en tegenafhankelijkheid tegengekomen. Bij mezelf en bij anderen. Blijkbaar is dat heel menselijk. En dan moet ik opeens denken aan iets wat Nietszche ooit geschreven heeft over de ontwikkeling van de mensheid, maar wat evengoed voor ieder mens kan gelden, of van mijn part voor sommige mensen. Eerst is men een kameel, vervolgens een leeuw en tenslotte een kind. Afgezien van de rare romantisering van het kind die hieruit spreekt, schuilt in dit beeld een hoopvol perspectief op vrijheid of volwassenheid. Je kunt die hele dialectiek tussen rebellie en het zoeken naar steun ook zomaar achter je laten en doen wat je hand vindt om te doen. Eendjes voeren, bijvoorbeeld:

“Werp je brood uit over het water, want je vindt het later weer terug.”

Prediker 11:1

Advertenties

Read Full Post »

« Newer Posts