Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for juni, 2011


Een van de mooiste eigenschappen van taal vind ik de hulpvaardigheid waarmee zij ons in staat stelt om het onzichtbare voorstelbaar te maken. Met de grootste vanzelfsprekendheid kunnen wij daardoor met onszelf en elkaar communiceren over van alles wat niet fysiek aanwezig is, maar wel degelijk bestaat. Bijvoorbeeld het allesbehalve tastbare domein van onze opvattingen, affiniteiten en antipathieën.

Neem het volgende zinnetje, dat ik tegenkwam in een blog op de website van het tijdschrift LOVER: “Als sisterhood zo ontspoort, houd ik er liever afstand van.” Zou de auteur bedoelen dat zij zich liever niet in eenzelfde vertrek bevindt met degene die een paar zinnen daarvoor de sisterhood van de rails heeft laten lopen? Ik denk het niet. Maar de metafoor suggereert wel feilloos de verbinding die bestaat tussen een zuiver intellectuele constructie en de ruimtelijkheid waarin wij met ons lichaam en de taal ervan duidelijk maken waar wij staan. Wie wij terzijde zullen staan en wie niet.

Op dezelfde dag dat ik dat zinnetje las, bevond ik mij op een terras, in gesprek met iemand die een geval van geestelijke afstand beschreef dat hier heel dicht bij lag, maar toch ook weer helemaal niet. Zij vertelde hoe zij in de jaren negentig voor LOVER de omslagen ontwierp en op een gegeven moment een voorstel presenteerde waarbij het gezicht van een man op de voorkant zou komen te staan. Dat bleek toen niet acceptabel. “Misschien terecht, maar een dergelijk feminisme stond wel erg ver van mij af,” herinnerde zij zich.

Het verschil tussen deze twee ervaringen van afstand is even subtiel als wezenlijk. In het eerste geval lijkt het te gaan om een behoefte, in het tweede om een eenvoudige constatering. Ergens doet dat mij denken aan het onderscheid tussen lankmoedige en mismoedige atheïsten, zoals psychiater Herman van Praag dat maakt in een artikel dat vorige maand in Trouw verscheen. “Zij kennen de behoefte tot ‘omhoog denken’ wél; het metafysische domein trekt hen onweerstaanbaar aan. Daarop ingaan leidt niet – anders dan bij de religieuze mens – tot een bevredigend gevoel, maar tot onvrede en wrevel,” zegt hij van de mismoedigen. Iets dergelijks meen ik te mogen herkennen in de eerste ervaring met afstand.

Vervolgens realiseer ik mij dat ik daar zelf best dicht bij sta. Of zit. Want in mijn gedachten zit ik alweer op dat terras. Tegelijk bevind ik mij ook in het metafysische domein, waar ik merk hoe mijn stoel een eindje is opgeschoven. In de richting van mijn gesprekspartner op dat terras, waardoor er wat meer afstand ontstaat tussen mijzelf en de auteur van dat blog. Het mooiste daarbij vind ik de ervaring van ruimte, en van beweeglijkheid.

De foto boven dit blog is geplaatst met toestemming van Aerophoto Schiphol.

Advertenties

Read Full Post »