Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for augustus, 2010

Ik, de HERE, uw God, ben een naijverig God die de ongerechtigheid der vaderen bezoek aan de kinderen tot in het derde en vierde geslacht van hen die Mij haten…

Exodus 20: 5b

Voor Laura

Je zal niet veel ouder zijn geweest dan een jaar of vijf, toen je op een avond aan de etenstafel een mededeling deed. Alsof het een doodgewone belevenis van die dag betrof, vertelde je dat je jouw God had vervangen door een andere. Degene die je er tot dan toe op na had gehouden beviel je niet meer. Hij had zich te veeleisend opgesteld. Je moest altijd van alles van die God. Vanaf die dag had jij een andere, Salla geheten, die meer iemand van laat-maar-waaien was. Ziezo.

Op dat moment zag ik de verhalen met God van drie, vier generaties op een rij. De existentiële worsteling van mijn ouders en grootouders, waarin opstandigheid en onderwerping om de voorrang streden. Mijn eigen weg van rebellie naar mildheid-met-afstand. En nu deze mededeling van mijn jongste dochter. Het voelde als een beloning: ik had immers mijn uiterste best gedaan mijn eigen kinderen niet te belasten met een religie vol geboden en verboden, maar evenmin met mijn eigen zere plekken van wat ik als een veel te zwaar juk had ervaren.

Behalve schade en schande biedt niets zoveel kansen om wijs te worden als een leven met kinderen. Mijn mond viel open van bewonderende verbazing, toen ik dat kleine wicht daar naast mij, tussen een frietje een een schijfje worst, iets zag doen wat mijzelf eigenlijk nog niet eens echt gelukt was: zich tot God verhouden op een manier die bevrijdend was zonder meteen berooid te raken.

Hoe anders was ik te werk gegaan! Ten eerste had ik er veel langer over gedaan om in opstand te komen tegen de naijverige God die ik van mijn ouders had meegekregen. En toen het eenmaal zover was, zag ik geen andere mogelijkheid dan radicale rebellie en verwerping. Een poos lang dweepte ik met de gedichten vol levenswoede van Hendrik Marsman:

Ik sta alleen, geen God of maatschappij
die mijn bestaan betrekt in een bezield verband.

Maar op een dag zag ik hem – en mijzelf – in een weinig vleiende spiegel. In een gedicht van Hans Warren, dat ik vanuit mijn herinnering citeer, werd Marsman:

….. een Hollandse dominee.
Zet hem op een rots aan de Middellandse Zee,
dan zie je hem pas goed …..

Dit werd iets wat ik ging herkennen en beetje bij beetje begrijpen, in anderen en mijzelf: het ligt niet aan God en godsdienst of mensen al dan niet vrij zijn. Waar de ene mens zich door een godsdienst gesteund en geborgen voelt en bevrijd van die last van vragen en eisen die de menselijke (on)macht te boven gaan, blijft de ander zijn juk van ‘do’s en don’ts’, ook na verwerping van alles wat met God en religie van doen heeft, met zich meedragen. Alsof het niet op zijn schouders lag, maar in het diepst van zijn hart.

Sinds die dag kan ik me mijzelf niet meer voorstellen zonder dankbaarheid jegens die kinderen in mijn leven.

Read Full Post »

In het hooi

Volgens Thomas Mann zou lektuur voor op reis geenszins “vom Leichtesten und Seichtesten” moeten zijn. Was In het hooi van Hannah Biemold dan wel een goede keus? Een even lichtvoetige als spannende avonturenroman over drie meiden in een oude Volvo op een korte vakantie in Friesland: pure chicklit, op het eerste gezicht. Heel geschikt om de gewenste verstrooiing te brengen aan vier vrouwen in een oude Citroën HY op weg naar het Zwarte Woud. Maar dan ……

Esther, Rinke en Priscilla, drie vriendinnen van rond de dertig, happy singles naar het zich laat aanzien, zijn toe aan een weekje ertussenuit. Met de auto van Rinke’s moeder rijden ze naar Friesland, op zoek naar ontspanning. Mooi weer, raampjes omlaag, wapperende haren en lekkere sing-along zomerhits die klinken uit de cassette-deck. Cafeetjes, koffie, een vluchtige flirt. Een dorpshotelletje dat inspireert tot een kussengevecht. Het zou een vakantie van dertien in een dozijn kunnen worden.

Maar dan raken ze in het schemerdonker de weg kwijt. Rijdend langs een bosrand komt de Volvo in botsing met iets levends – een mens of een dier? – en belandt in een greppel. De meiden zijn gestrand en moeten op zoek naar een plek om te overnachten. Gelukkig vinden zij een boerderij met een hooischuur, waar ze vermoeid en lichtelijk verward in slaap vallen.

De rest lijkt een droom. Het ene mysterieuze voorval leidt tot het volgende en de lezer holt er achteraan, uitziend naar de horizon van een ontknoping. Wie heeft ’s ochtends die koffie voor hen klaargezet in een keuken die zomaar open staat? Waar zijn de bewoners van de boerderij? En hoe zit dat met die aantrekkelijke Latino, die telkens opduikt en weer verdwijnt om de meiden beurtelings op fantasie-achtige dan wel tamelijk onbeschofte seks te vergasten?

Al die tijd zijn ze, ondanks hun mobieltjes, van de buitenwereld afgesloten en niet in staat om hulp in te roepen. Op zoek naar een telefoon stuiten ze op het nog nasmeulende (foute) oorlogsverleden van de boer. Hierdoor raken zij behoorlijk geïntrigeerd. Als na een paar dagen de Volvo opeens op het erf staat en het wat later zomaar weer blijkt te doen, zouden zij kunnen vertrekken, maar dan zijn ze juist doorgedrongen tot een kleine bibliotheek vol nazistische literatuur en parafernalia. Ze komen tot de conclusie dat de boer “minder onschuldig is dan ze dachten” en “wel eens gevaarlijk kan zijn“.

En dan is opeens de horizon daar. Er volgt echter geen ontknoping, maar een catastrofe. Niet de boer blijkt gevaarlijk, maar Esther. Zij steekt de bibliotheek in brand, waarbij de boer onder hun ogen in de vlammen omkomt. De drie meiden hebben hierop slechts één antwoord: hun koffers pakken en wegwezen. Einde.

Hier tuimelde ik als lezer over de rand van de horizon in een meer dan open einde. Alsof ik vallend wakker was geworden uit een droom die verbijsterend echt was, bleef ik mij nog een paar dagen lang afvragen waarom die meiden geen verantwoordelijkheid leken te willen nemen voor hun daden. Langzaam kwam het besef terug: het is maar een verhaal en ik ben met vakantie.

In het hooi van Hannah Biemold is een uitgave van Uitgeverij Vuurpapier.

Read Full Post »