Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for augustus, 2009

le Cyclop

Voor Hannah, bohémienne

Het was rond de middag. Ik was klaar wakker en liep door een heel gewoon bos in de buurt van Parijs. Haast zonder het te merken wandelde ik een sprookje binnen. Of toch een droom? Opeens stond ik oog in oog met het bizarre hoofd van een voorwereldlijke reus, die daar tot aan zijn nek ingegraven leek te zijn. Leefde hij nog? Had hij ooit geleefd?

voor

Zijn gelaat, een in duizenden stukjes gebroken spiegel, weerkaatste het zonlicht en het groen van het gebladerte boven mij. Zijn tong hing uit zijn mond. Een beekje stortte zich daarover als een kind van een glijbaan naar beneden. Aahh!! Hoog boven mij speurt zijn enige oog als een bewakingscamera de omgeving af. En kijk: hij heeft ook één oor, dat langzaam draaiend als een schotelantenne geluiden uit het heelal opvangt. De andere kant van zijn gezicht lijkt een wond, waaruit zijn hersenen als draaiende wielen naar buiten steken.

achter

Ik loop eromheen en zie dat de kop, monsterlijk en mooi tegelijk, van achter uit een enorme berg schroot bestaat. De industriële revolutie is voorbij en wat er van over is heeft iemand met goddelijke willekeur aan elkaar gelast en in de koolteer gezet. Er zijn allerlei trappen en openingen te zien, geheimzinnige geluiden klinken vanuit een binnenste dat nog voor mij verborgen blijft. Durf ik erin? Wat een onnozele vraag: ik moet!

mond

Een brede trap voert naar een ruime hal: de mond. Alles is er zwart of roestig, maar het zonlicht valt schitterend langs lippen van spiegelmozaiek naar binnen. Licht en geluid. Wanden die iets meedelen, maar zonder woorden.

gedachten

Een wenteltrap schroeft mij naar boven, waar ik de gedachten van de reus ontmoet. Ze doen het nog! Als in een fabriekshal van de nutteloosheid draaien wielen en krukassen elkaar rond. Een hels geratel en gestamp. Zo nu en dan valt met een klap een reuzenhamer op een reuzenaambeeld en rolt een grote stalen knikker over een kooiachtige achtbaan razend voorbij. Hoe wonderlijk: het lijken precies mijn eigen hersenspinsels, wanneer ik opgesloten raak in gepieker en tobberij!

dood

In het achterhoofd heerst de gedachte aan de dood. Ook aan de zelfgekozen dood. Met vrolijke kleuren en macabere beelden lijkt Niki de Saint-Phalle ons te willen bewegen zonder aarzelen “Ja!” tegen het leven te zeggen, maar ons tegelijk te verzoenen met de ambiguïteit van onze vriendelijke vijand.

liefde

Mooi dat de verdieping erboven is vrijgemaakt voor de verbeelding. De gedachten doen er nog een beetje mee, als aandrijving van de bewegende stoelen, waarop ik plaatsneem om het Drama van de Liefde te aanschouwen. De liefde van een hamer voor een fles, wel te verstaan. Langzaam richt de hamer zich op als een heuse phallus, maakt zich sterk in zijn liefde en valt dan als een blok op de sierlijke ‘bonbonne’. Net als ik verwacht dat de arme geliefde voor mijn ogen zal versplinteren, zie ik de hamer weer oprijzen met de onnozelheid van een duif net na de paring. De fles blijkt nog even maagdelijk als tevoren in de spotlights te staan. Als een perpetuum mobile herhaalt zich deze liefdesgeschiedenis en opeens begint mij te dagen dat het kunstwerk wellicht een diepere zin heeft: is le Cyclop een spiegel van de eeuwigdurende cyclus van wording en vergankelijkheid, waar wij – al ons vernuft en technologie ten spijt – een deel van zijn?

wagon

De verbeelding omvat nog meer: wonderlijke fantasieën in het Piccolo museo de Podestà, de nostalgie van een gekantelde herinnering in de studentenkamer van Daniël Spoerri. En aan de periferie, als iets wat wij liever zouden vergeten, maar wat zich ondanks alles aan ons hecht: de herinnering aan de holocaust. Een goederenwagon met een opgekalkte witte davidsster balanceert meters boven de grond op een stukje rails dat abrupt in het niets eindigt. Als ik naar binnen kijk, word ik aangestaard door naamlozen zonder gezicht, die als gewichtloze lijken bleek in het halfdonker zweven.

bleu

Eindelijk sta ik bovenop de reuzenkop en laaf mij aan de sereniteit die daar heerst. Half overschaduwd door de bomen die met het hoofd van de cycloop vergroeid zijn, ligt een grote plas hemelwater te blinken. Daarin weerspiegelt zich het eindeloze blauw boven mij, ter ere van Yves Klein, de maker van ‘le bleu’.

Net onder dit domein van de mystiek ligt dat van de alledaagsheid, het ‘appartement’ van Niki de Saint-Phalle en Jean Tinguely. Hierin woonden zij tijdens het werken aan le Cyclop. De sfeer van het interieur dat ik mag begluren is heerlijk hippie-achtig, bohémien. Op de obligate kussens is een vermaning geborduurd:

spreu

Nu houd ik niet zo van moraliseren, ook al ga ik mij er zo nu en dan lekker aan te buiten, maar deze wijsheid neem ik graag mee in mijn hart. Die zal me nog van pas komen, wanneer ik weer eens probeer de best mogelijke mens ter wereld te zijn, om tot mijn grote teleurstelling te merken dat ’t niet lukt en ik heel lullig op mijn eigen sokkeltje sta, bang om te vallen.

Aan het einde van deze droomreis had ik eigenlijk een heel klein vogeltje moeten zijn. Om te kunnen blijven wonen in het licht, de lucht en de boomtoppen. Maar ik moest al die trappen weer af om met mijn eigen benen op de grond te gaan staan. Tot mijn verbazing lukte dat en ik wandelde rustig het bos uit om mijn eigen leven te hervatten. Dat nog wel eigen voelde, maar beslist ook anders.

oog

Panta rhei, ouden menei.

Advertenties

Read Full Post »