Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for december, 2008

Heeroom’s konijnenpreek

konijnenpreek

Wat een armoe, die kersttoespraak van de paus! Alsof je bij je bejaarde heeroom op Kerstvisite bent en aan de andere kant van een wolk sigarenrook beleefd op een muf kerstkransje van vorig jaar zit te kauwen. “Ja, heeroom. Nee, heeroom. Natuurlijk, heeroom.” In de keuken rommelt zijn huishoudster met het petroleumstel om de restjes van het kerstkonijn op te warmen. Een schuine blik op de pendule: nog maar een uurtje, dan ademen we weer heldere vrieslucht.

Het was bovendien niet eens van hem zelf. Paus Paulus’ Humanae Vitae uit de kast gepakt, afgestoft, en er een eko-label aan gehangen. Een “ecologie van de mens”. Het werd tijd, zeg! Straks hebben we het regenwoud gered en is de mensheid ter ziele. De nieuwste bedreiging heet ‘gender’. Of liever: de vrijheid die mensen zich op dat vlak aan het veroveren zijn. Hij ziet dat als een “emancipatie van God”. Voor je het weet kunnen die mensen zonder en ben je als paus zomaar je baan kwijt. Wat God verhoede!

Beste heeroom, laat ik u gerust stellen. Wij zullen geen van beiden de dag beleven dat de mensen God niet meer van node hebben. En mensen blijven zich heus vermenigvuldigen als konijnen. Daar is geen moraal voor nodig, dat gaat bij de meesten vanzelf, net als de homoseksuele handelingen die u zou willen verbieden. De één redt zich prima met een cursus tantra, de ander behoeft leer en glimmende noppen om enige glans aan het geflikflooi te verlenen, maar er zullen ook altijd mensen zijn die daar graag uw ‘zingeving’ bij gebruiken.

Het blijft immers een benijdenswaardige eigenschap, van de nood een deugd te kunnen maken. Maar zit de wereld nu echt om konijnendeugd te springen?

Als de mensheid ooit ten onder gaat, dan is het niet aan ‘gender’. Misschien aan overbevolking, omdat de gezeglijken onder uw volgelingen geen condoom durven gebruiken. Of aan AIDS, omdat uw moraal ook daar aan mensen weinig ruimte laat om een verantwoordelijkheidsgevoel voor hun eigen seksualiteit te ontwikkelen. Of aan oorlogen, maar is vrede niet een beetje ‘uit’ als thema voor kersttoespraken?

Nee, heeroom Joseph, laat mij u iets aan de hand doen, dat heel misschien wél zal helpen. En: baat het niet, het schaadt ook niet. Schaf eindelijk dat verplichte celibaat eens af. Als het de voortplanting niet ten goede komt, dan nog hebben u en de uwen tenminste voortaan een eigen seksualiteit om zich druk over te maken. Mogelijk zal de behoefte om zich met die van anderen te bemoeien wat minder worden.

Een zalig uiteinde! Een roze begin! En: wel veilig vrijen, hè?

vrijveilig

Read Full Post »

Jip heeft de gembersymfonie

gembersymfonie

Het regent. Jip en Janneke kunnen niet naar buiten.

Dus gaan ze maar naar zolder, waar de koffer met verkleedkleren staat.

“Zullen we vadertje en moedertje spelen?” vraagt Janneke.

“Goed,” zegt Jip, “en ik was de moeder.”

“Nee,” zegt Janneke, “ík was de moeder!”

“Nietes,” meent Jip, “jij bent altijd al de moeder. Ik vind er niets aan!”

Jip trekt een mooie jurk uit de hutkoffer. Dan frommelt hij de lippenstift die hij van moeders kaptafel heeft gepikt uit zijn broekzak. Janneke kijkt eerst bedremmeld toe, maar als Jip zijn lippen rood geverfd heeft, begint ze luid te krijsen.

Ze rukt aan één mouw van de jurk. Jip houdt de andere mouw stevig vast.

“Kgrrrrt!” doet de jurk. Nu huilen ze allebei.

Dan verschijnt moeders hoofd in het trapgat.

“Zo, en wat is hier aan de hand?” vraagt zij.

“We gingen vadertje en moedertje spelen en toen wilde Jip de moeder zijn,” klikt Janneke.

Jip zit er pruilend bij. De lippenstift druipt over zijn kin.

“Nee,” sust moeder, “hij wilde natuurlijk gewoon huisman zijn. Ja toch, Jip?”

“Nietes,” snikt Jip, “ik wil een échte mamma zijn!”

“Och hemeltje!” Moeder slaat een hand voor haar mond. Haar andere hand legt ze op Jip’s voorhoofd.

“Je hebt de gembersymfonie! Gauw in bed jij!”

“En jij als de wiedeweerga naar huis, Janneke. Niet weer terugkomen voordat het over is, hoor!”

Dit verhaaltje is al eerder, in een melige bui, gepost op het Noodlesforum. Het woord ‘gembersymfonie’ komt van Petra.

Read Full Post »

Hoeksteen

hoeksteen

De steen die de bouwlieden versmaad hebben, is tot een hoeksteen geworden. Van de Here is dit geschied, het is wonderlijk in onze ogen.

Psalm 118:22-23

Dit kan moeilijk op de traditionele ‘hoeksteen van de samenleving’ slaan. Die is immers nooit door de bouwlieden versmaad? Integendeel, in het regeerakkoord van het huidige kabinet komen ‘family values’ zelfs weer een stukje hoger op de agenda. En in het kielzog van Obama heeft ook Proposition 8 een verkiezingszege behaald.

Een familiegevoel dat gedijt bij privilegering en uitsluiting: magere waarden, als je het mij vraagt. Mensen die andere dan op heteroseksualiteit gebaseerde relaties geen gelijke rechten gunnen. Ouders die hun homoseksuele kinderen verstoten. Dat is niets anders dan patriarchaat op z’n lelijkst. Voor wie niet meer weet wat dat ook al weer betekent: een wereld waarin mannen onder elkaar uitmaken hoe het vlees verdeeld wordt.

Elke poging om te beargumenteren dat het aloude gezin de aangewezen plek is om als kind groot te worden, heeft al lang schipbreuk geleden. Het is niet nodig erop te wijzen dat seksueel misbruik van kinderen doorgaans niet een zaak van pedofielen is, maar bij uitstek een familiegebeuren. Niemand zal willen betogen dat kinderen in een gezin met roze ouders per definitie gewenster zijn en dus met meer liefde worden grootgebracht. Openlijk beleiden van ‘family values’ is geen garantie tegen het perverteren ervan. En welk redelijk argument is er te bedenken voor het achterstellen van samenlevingsvormen, die niet gericht zijn op reproductiviteit?

Gelukkig zijn er andere, positievere geluiden. In het kader van de verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens heeft ILGA-Europe een aantal posters tentoongesteld in het gebouw van het Europese Parlement. Omdat HLBT-gezinnen in Europa nog altijd kwetsbaar zijn en veel minder rechtsbescherming genieten dan gangbare verbintenissen tussen mensen. In India vormen de ‘hijra’s’ van oudsher leefgroepen rond een ‘moeder’ om die kwetsbaarheid voor elkaar op te heffen. En in Bolivia vinden ‘travesti’s’, veelal niet langer welkom in hun eigen familie, liefde en solidariteit bij elkaar in La Familia Galàn.

galan

Different families, same love.

Read Full Post »

Gezonde marktwerking

sinaas

Eén keer heb ik het met eigen ogen gezien en als buitengewoon schokkend ervaren: het dumpen van landbouwoverschotten. Het was in de winter van ‘88-’89 en mijn lief en ik werkten als seizoenarbeiders op de Peloponnesos. Hoewel een plotselinge strenge nachtvorst de oogst onherroepelijk had verwoest, werden de sinaasappels met koortsachtige ijver geplukt en naar de coöperatie gebracht. Om daar vanuit de kistjes in enorme vrachtwagens te worden gestort. Waarom? Niemand wilde het ons zeggen en pogingen om foto’s te maken van het emplacement vol trucks wekten woede op.

Op de eerste vrije dag die wij onszelf gunden (het plukken ging ook ‘s zondags door), volgden wij zo’n tientonner vol sinaasappels tot ver buiten Nafplion. Toen hij op een gegeven moment een smalle, onverharde bergweg insloeg, parkeerden wij onze auto iets verderop en wandelden onder een frisse winterse zon in de richting waarin hij verdwenen was. Al snel moesten we van de weg af om niet door de volgende vrachtwagens overreden te worden. Pas na een kilometer of drie bereikten we de plek waar de trucks zich in een wachtrij hadden opgesteld. We klommen naar de top van een heuvel dichtbij. Daar wachtte ons een schouwspel dat ik niet licht zal vergeten. Het leek uit een film geknipt, zo vervreemdend was het.

Om de beurt stortten de vrachtwagens hun gouden lading vanaf een kunstmatig plateau het dal in, dat reeds voor de helft met sinaasappels gevuld was. Zodra de onwaarschijnlijke hoeveelheden fruit een zeker niveau had bereikt, werd het geheel met zand overdekt en met een bulldozer afgevlakt. Later leerde ik dat dit een maatregel was om de Europese markt tegen een te grote toevloed van citrusfruit te beschermen. De Griekse boeren kregen een bodemprijs, mits zij hun oogst vernietigden.

Nu ben ik in een agrarische omgeving opgegroeid en dus redelijk vertrouwd met begrippen als ‘veiling’, ‘doordraaien’ en ‘melk-quota’. Ik heb er begrip voor dat de overheid de markt voor landbouwproducten reguleert om te voorkomen dat de marktwerking daar tot  ‘varkenscycli’ gaat leiden. Dat maakt mij evenwel niet ongevoelig voor de absurditeiten die dat reguleren tot gevolg kan hebben. Melkplas. Boterberg. Mestoverschot. Het blijft onvoorstelbaar dat zoiets kennelijk nodig is, maar we leven ermee. Al decennia lang.

Onaanvaardbaar wordt het in mijn ogen, wanneer de bescherming van onze eigen boeren ten koste gaat van hun colega’s in de Derde Wereld. Wanneer wij zonder enige rem goedkope soja invoeren uit armere landen, daarmee een bio-industrie in stand houden waar we ons eigenlijk voor schamen, vervolgens de minder gewilde producten daarvan (met subsidie?) weer naar Afrika verschepen, zodat boeren aldaar failliet gaan: dat schokt mij dieper dan een dal vol sinaasappels.

Vanuit deze achtergrond ben ik een zekere argwaan gaan koesteren tegen de term ‘gezonde marktwerking’, vooral als daarop ook nog eens ‘in de zorg’ volgt. Waar de overheid sinds jaar en dag sectoren waarin een vrije dynamiek te ontwrichtend zou kunnen werken heeft gereguleerd of zelfs onder eigen hoede genomen, kan het opheffen van die bescherming eigenlijk maar één ding betekenen: men heeft er geen geld voor over. Ik benijd de mensen niet, die op de brug van het schip van staat staan, want de economie is beslist een stormachtige oceaan met heuse golven. Ik hoop dat zij het als hun taak blijven beschouwen om niet alleen de sterken te stimuleren, maar ook de zwakkeren te beschermen.

Read Full Post »

Eeuwigheid

vink

Hoeveel kinderen zouden vandaag nog opgroeien met een besef van de eeuwigheid? Voor mij als kind was het, hoe onvoorstelbaar ook, een onontkoombare werkelijkheid. Zij strekte zich voor mij uit als een verte zonder horizon, ver voorbij de dood.

Om mij te helpen me iets bij die eeuwigheid voor te stellen, vertelde mijn vader mij een verhaal over een vogeltje, dat eens in de duizend jaar zijn snaveltje komt slijpen aan een grote rots. Wanneer van dat gestage slijpen de rots eindelijk geheel en al weggesleten zou zijn, was er nog maar een seconde van de eeuwigheid verstreken. Het hielp: ik werd bevangen door duizelingen waar geen draaimolen tegenop kon. Zelfs God, voor wie duizend jaren als één dag waren, verbleekte erbij.

Later hoorde ik een ander verhaal over een vogeltje, waarin de eeuwigheid zich blijkbaar aan beide zijden van het leven bevond. Een vroegmiddeleeuwse koning stelde zich zijn ziel voor als een vogeltje, dat vanuit de donkere nacht zomaar door het open raam naar binnen kwam vliegen in een warme, verlichte zaal als die in zijn eigen kasteel. Na wat rondgefladderd te hebben, verdween dat vogeltje even plotseling door een ander open raam, de kille duisternis in. De koning zag winst in de hemelse zalen die de monnik aan zijn tafel hem beloofde en liet zichzelf en zijn hele volk dopen.

Om aan de heidense ‘nox perpetua una dormienda’ te ontkomen, hebben hij en zijn nazaten wel iets moeten prijsgeven. Het licht en het vuur in zijn eigen kasteel hebben nadien veel van hun warmte verloren. Monniken en andere wereldverzakers zien licht en donker nu eenmaal andersom. Of zij nu uit het licht komen of er alleen maar naartoe onderweg zijn, het menselijk leven is in hun ogen een donkere poel van hartstochten, waar zij liever niet te diep in kijken. Wil je in hun uitzicht op de hemel delen, dan krijg je meestal ook iets van hun duistere kijk op het aardse bestaan mee.

Wie zonder te wachten op een hiernamaals toch eeuwigheidservaring wil opdoen, kan meekijken over de schouder van die sympathieke Amsterdamse brillenslijper, en het leven ‘sub specie aeternitatis’ bezien. Met wiskundige precisie peutert hij elk draadje van onze emoties los, tot wij ons volkomen onthecht door het ondermaanse kunnen bewegen.

Ik neem liever genoegen met een tijdelijk bestaan, dat afwisselend licht en donker is, maar bovenal kleurrijk. Dankbaar geniet ik van ‘moments of sudden illumination’, mystieke ervaringen die mij een enkele keer in de schoot geworpen worden. De echte eeuwigheid bevindt zich buiten mijn lichtkring, warm en donker en zij voelt als een afgrond die draagt (Meister Eckhart). En al word ik nog altijd misselijk in elke draaimolen, de eeuwigheid duizelt mij niet meer.

Read Full Post »