Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for oktober, 2008

Derde sekse in Nepal

Overal op internet circuleert al enige tijd het bericht dat de 21-jarige Bishnu Adhikari uit Nepal de term “derde sekse” in haar paspoort heeft gekregen. Op eigen verzoek, wel te verstaan.

In de Westerse berichtgeving wordt meestal naar Bishnu Adhikari gerefereerd als was zij een lesbienne, die qua uiterlijk een man lijkt, maar geen geslachtsaanpassende behandeling heeft gehad of wil ondergaan. Soms ook als was zij transseksueel. Maar is zij dan eigenlijk een butch? Of eerder een transgender? Misschien een no-ho/non-op transman? Wie zal het zeggen? Zijzelf houdt het op ‘derde sekse’.

De berichten melden bovendien dat de term aldaar gebruikelijk is voor iedereen die hier te lande “gewoon homo” moet mogen zijn. Dat is in het verleden wel vaker geprobeerd, als we Wikipedia mogen geloven. In eerste instantie meestal door de betrokkenen zelf, als een manier om een naam te geven aan “the love that dare not speak it’s name“. Het geeft te denken, dat men daar telkens weer van is teruggekomen, maar dat pogingen in die richting zich herhaaldelijk opnieuw doen gelden.

When discussing the act of third-gendering, it is crucial to make a distinction between people who identify themselves as belonging to a third gender and those who actively third-gender other people.

Julia Serano, Whipping Girl


Met het belang van dat onderscheid ben ik het roerend eens. Dat impliceert meteen een caveat als het gaat om het verruimen van onze sekse-registratie ten behoeve van transmensen van alle kleuren. Mocht er ooit een mogelijkheid komen om in deze ‘blanco te stemmen’, laat het dan niet een vergaarbak worden voor iedereen die niet aan de criteria voor een ‘echte man’ of ‘echte vrouw’ voldoet, wat die criteria ook mogen zijn.

Uitzonderingen zijn er niet om de regel te bevestigen. Wat wij regels noemen, zijn niet meer dan patronen die wij in de werkelijkheid menen te herkennen. Op zulke patronen wordt door het leven voortdurend gevariëerd. Zodra wij dergelijke patronen – waarvan de tweedeling naar sekse of gender er één is – tot norm verheffen, gaat er in mijn ogen iets mis. Dan komen we in de verleiding om onze ‘regel’ te bevestigen door andere mensen uit te sluiten of af te zonderen. Met als mogelijk gevolg dat die mensen zich noodgedwongen als zonderling gaan beleven en gedragen.

Uitzonderingen zijn er om ons allemaal bij de les te houden: regels zijn slechts lijnen in het zand. De wind waait waarheen hij wil en golven breken onophoudelijk op het strand.

Advertenties

Read Full Post »

Seizoenen

Morgen is dit weblog jarig. Dan bestaat het precies één jaar en dat lijkt me een goede gelegenheid om het eens over de ‘kringloop van het jaar’ te hebben.

Als volkstuinder bij de Vereniging Vrienden van Sloterland en als ouder van kinderen op het Geert Groote College te Amsterdam, maar ook door een tijd lang ‘weerspreuken’ te hebben verzameld, ben ik mij waarschijnlijk wat meer dan gemiddeld bewust van het ritme der seizoenen.

Tuinieren brengt een mens heel dicht bij de cyclus van ontkiemen, groeien, bloeien, oogst en vertering. Het maakt je ook net iets bewuster van de samenhang tussen aarde, hemel, het weer en het voedsel dat je eet. Een bijenvolk volgen in haar ontwikkeling voegt daar weer andere inzichten aan toe.

Met kinderen op de Vrije School kom je opeens in aanraking met een jaarlijks terugkerende reeks ‘christelijke’ feestdagen, meestal bewust knipogend naar natuurgebeuren en oeroude, heidense folklore. Steiner zelf weet uit die kringloop van alles over de aarde, de mensen en de kosmos af te leiden. De vier seizoenen laten zich natuurlijk ook gemakkelijk plaatsen in een samenhang met de vier temperamenten en de vier elementen. Twaalf maanden en twaalf zintuigen, dat geeft nog wat meer stevigheid. En als je bedenkt dat een platonisch wereldjaar 25.920 jaar duurt, dat een mens elke dag ongeveer 25.920 keer in- en uitademt en gedurende een heel leven van 72 jaar ruim 25.920 keer wakker wordt en gaat slapen, dan voel je je onwrikbaar opgenomen in een indrukwekkend kosmisch verband. Toch?

Dat veel van die samenhang eigenlijk alleen in bepaalde delen van Europa op enigerlei werkelijkheid gebaseerd is, valt bij zoveel overduidelijke verbanden gemakkelijk over het hoofd te zien. En dat het sterrenbeeld van iemand die, net als ik, op 28 maart geboren is, geen Ram is maar Vissen, gelooft niemand. (Toch is het echt zo!) Maar hoe redden we het met de klimaatverandering, die straks de hele boel in de war gaat gooien? En hoe moet dat met Albert Hein, die al in september marsepein en pepernoten verkoopt, minstens een maand vóór de intocht van Sinterklaas chocoladeletters aanbiedt en op de gekste momenten van het jaar ‘proefstolletjes’ in de schappen legt? Hollen we de pompoen dit jaar voor Sint Maarten uit of voor Halloween? En krijgen we kadootjes van Sint Nicolaas of van Santa Claus, of van allebei? Is het niet veel efficiënter als die twee eindelijk eens gaan fuseren? Leveren we Hemelvaart in of toch maar Pinksteren, om straks gezellig met het hele land Suikerfeest te kunnen vieren?

Lieve lezenden, maak u geen zorgen. Al kapseist morgen de hele kosmos, één ding blijft zeker: het is precies een jaar geleden dat Janiek dit weblog begon.

Update 24 oktober 2008: Het jaar is nog ronder dan ik dacht: gisteren stond ik weer aan de kassa van de natuurwinkel, tegelijk met de buurvrouw die mij een jaar geleden inspireerde tot mijn eerste blogje. Nu wilde zij het feit dat zij engelen kon ervaren graag met andere mensen delen. Daartoe had zij een zaaltje in een spiritueel centrum afgehuurd en zag in mij ook wel een kandidate om aan zo’n gebeurtenis deel te nemen. Wij zaten immers op dezelfde golflengte. Ik vroeg mij af hoe ik die indruk gewekt heb….

Read Full Post »

Sint Theresia moet haar zomerke geven,
vijf dagen duurt dat mooie leven.

De afgelopen week was het weer zover. In al die jaren dat ik erop let heeft het niet één keer verstek laten gaan en het is alsof ik er dubbel van geniet doordat het een naam heeft: Trezeke’s zomer. Meestal is het de week ervoor, een enkele keer in de week erna, want het steekt niet zo nauw met die weerspreuken.

Wel met de dag waarop Sint Theresia van Àvila stierf: donderdag 4 oktober 1582. De volgende morgen was het opeens vrijdag 15 oktober, want paus Gregorius XIII voerde juist op dat moment zijn kalenderhervorming door. In Spanje en Portugal wel te verstaan, want in ons land werd hij pas rond 1700 van kracht. Sint Theresia’s heiligendag valt evenwel op 15 oktober.

De dag dat mijn lief en ik in Àvila ronddoolden, was in oktober 1989. Het was grauw en koud, geen weer voor een siësta, maar niettemin lag de stad er verlaten bij. Een sombere herfstwind blies kastanjebladeren in onze haren en wierp een vlucht kauwen van de kantelen. ‘t Liefst waren we zo weer in de auto gestapt om verder te rijden, verlangend naar lamplicht en warm avondeten. Maar we moesten wachten tot de winkels weer openden, want hoe konden wij in de stad van de heilige Theresia zijn geweest zonder haar ‘yemas’ te proeven?

Toen we eindelijk zo’n kostbaar doosje met twaalf van die zoetige zaligheden hadden bemachtigd, vond ik het eerst bijna griezelig om er eentje in mijn mond te steken. Zozeer leek het op een rauwe eierdooier met alleen maar een laagje poedersuiker eromheen. Ik deed het toch, met mijn ogen dicht. Na die eerste was ik helemaal vertederd, alsof ik in de stille somberte achter mij een stem hoorde fluisteren: “Neem maar, dit is mijn lichaam.” En ik nam er nog één. En nog één.

Zelf heb ik ze nog nooit gemaakt, maar ga het zeker doen. Het lijkt niet moeilijk: in een dikke stroop van een half pond suiker en een tiental eetlepels water, waarin een pijpje kaneel of wat citroenschil heeft getrokken, roer je twaalf losgeklopte eierdooiers. Je blijft roeren, op heel zacht vuur, tot de massa van de bodem van de pan loslaat, maar pas op dat het niet te heet wordt, anders gaat het schiften. Laat afkoelen en vorm er balletjes van ter grootte van een dooier. Rol die door de poedersuiker tot ze niet meer kleven. Klaar.

En dan moet het herfst zijn, en stil. Ik doe mijn ogen dicht en wacht op een heilig fluisteren.

Read Full Post »

Reductio ad Hitlerum

Wat behelst dit foute plaatje in mijn blog? Is dit een manier om een rant over George W. te beginnen? Zou kunnen, want ik heb wel iets tegen die man. Maar iedereen die mij een beetje kent, zou dan toch even met een frons van verbazing naar dat plaatje zitten kijken.

Nee dus, wat ik hier ga vertellen rijmt op mijn voorlaatste bericht, dat over het ‘valse dilemma‘. Daarin linkte ik naar en pagina in Wikipedia over drogredenen. Een behartenswaardige pagina, zeker ook voor mij. In discussies heb ik mijn emoties niet altijd even kort aangelijnd en soms wil ik erg graag gelijk hebben, dus ik kwam er al snel een paar tegen die ik zelf wel eens te hulp heb geroepen. Het hellend vlak. Anecdotisch bewijs. Reductio ad absurdum. Schuiven met bewijslast. En als ik erg aangebrand ben: het ‘tu quoque’.

Iemand schreef eens, dat argumenten eigenlijk een soort kleren zijn, die ervoor zorgen dat onze gevoelens niet zo naakt over straat hoeven. Ik vind dat een fraai beeld. In die zin zijn drogredenen kleren die slecht zitten en niet mooi staan.

Maar nu die ene, waar dit stukje over gaat: de reductio ad Hitlerum. Wie kent ‘m niet? Meestal moeten de gemoederen aardig verhit zijn en gevoelens van machteloosheid de overhand krijgen, voordat iemand de nazi-kaart trekt. Op internet-forums zie je hem nog wel eens op tafel vallen, conform Godwin’s Law:

“As a Usenet discussion grows longer, the probability of a comparison involving Nazis or Hitler approaches one.”

In links-radicale pamfletten doen woorden als ‘fascisme’ en ‘fascistoïde’ het natuurlijk ook goed. Kijk er echter niet gek van op als je vergelijkingen met Hitler of het nationaal-socialisme ook in een artikel van een academicus in de zaterdagkrant ziet opduiken.

De laatste keer dat ik mij van dit sofisme heb bediend, is ongeveer 24 jaar geleden. Een medestudente verdedigde een heel alledaags VVD-standpunt, maar ik vond het veel te rechts om over mijn kant te laten gaan, dus ik kwam met iets over concentratiekampen aanzetten. Op slag stond er tegenover mijn verhitte verontwaardiging een ijzig kalme kilte: “Hier zwijgt de spreker stil,” zei zij. En terecht. Ik was meteen genezen.

Overigens wordt Bush niet alleen met Hitler vergeleken, maar ook met Blair, Bin Laden, Nero, Gollem en ….. een chimpansee:

Ik weet niet of u dat ook heeft, maar als ik dit grapje zie, lijkt het me opeens heel erg aannemelijk, dat de apen van de mens afstammen.

Read Full Post »

Ontwikkeling

Transgenders en transseksuelen die op latere leeftijd de genderidentiteit die zij bij hun geboorte kregen toebedeeld laten varen, worden steevast geconfronteerd met verbazing hierover van de kant van mensen in hun omgeving.

“Je was toch altijd een echte jongen/echt meisje?!”

Om die mensen of zichzelf gerust te stellen, wordt het verleden zorgvuldig uitgevlooid om daarin de voortekenen van een toekomst, die nu heden is, terug te vinden. En al is het vaak moeilijk om die in vroeger gedragingen aan te wijzen, feit blijft: ‘het zat er altijd al in’. Desnoods wordt de geschiedenis herschreven.

Hoezeer deze houding tegenover het verleden bij transmensen ook in het oog valt, zij is veel algemener dan je misschien denkt. Iedereen maakt op tal van gebieden een ontwikkeling door. Om onszelf als één geheel te kunnen beleven, moeten wij er kennelijk voor zorgen de draad van ons levensverhaal niet kwijt te raken. Al voortlevend bezien wij ons leven telkens opnieuw in het licht van latere ervaringen. Vooral zeer ingrijpende gebeurtenissen, waaraan de vaart van het leven ons te snel voorbij heeft gesleurd, worden voortdurend herbezocht, – of zoeken zij óns op? – tot wij hen kunnen loslaten of tot zij ophouden ons na te lopen als een zwerfhond op een bergwandeling.

En wat te denken van de dingen die wij niet hebben meegekregen vanuit onze jeugd, waardoor wij later vaak onverwacht mis grijpen? Ook dat verschijnsel is opvallend aanwezig in levens die anders verlopen dan volgens de lijn der verwachtingen. In translevens, bijvoorbeeld. Pijnlijk aanwezig, soms.

De hoop op een beter verleden, kon je die maar laten varen!

Arthur Japin, in: De overgave

Veel van de elementen die het menselijk leven hun skelet lijken te bieden, zoals jeugd/volwassenheid/ouderdom, vrouw of man zijn, kind/ouder/grootouder, schoolgaan/werk/pensioen, zijn niet in ieders leven voorhanden. Of niet in dezelfde mate, dezelfde volgorde.

Daarom vind ik van alle metaforen voor een mensenleven die van de boekrol beslist één van de mooisten. Het enige wat je in de hand hebt zijn de stokjes, waar je het verleden op rolt en de toekomst af wikkelt. Wat die toekomst brengt, zat in zekere zin wel in het verleden besloten, maar blijft onzichtbaar tot het in de kolom voor onze ogen verschijnt.

Misschien schrijven wij het verhaal wel zelf. Of plaatsen we slechts kanttekeningen?

Read Full Post »

Tertium non datur *

Jaren geleden, toen ik nog bijna dagelijks de studiezaal van het Klassiek Seminarium bezocht, zat tegenover mij aan de tafel een heer op leeftijd, die boek na boek uit de kast trok en hele kladblokken vol schreef, kritisch turend door de leesbril op zijn neus. Nieuwsgierig als ik ben, heb ik hem op een dag gevraagd, wat hem zo bezig hield. Hij schreef een geschiedenis van het dualistisch denken, vertrouwde hij mij toe. Wat hij verder nog vertelde, ging ten onder in het geraas van mijn eigen gedachten, want juist in die tijd leek mijn geest zich te scheuren in twee schreeuwende helften, die niet mét en niet zonder elkaar konden.

Man/Vrouw.
Goed/Kwaad.
Licht/Duister.
Apollinisch/Dionysisch.
Levensdrang/Doodsverlangen.
Etcetera.

Nu, 22 jaar later, geestelijk misschien een lapjeskat, maar wel uit één stuk, vraag ik mij nog wel eens af wat die man bezielde om een geschiedenis van het dualistisch denken te willen schrijven. Wilde hij met zijn boek misschien een uitweg wijzen uit de beperktheid van het denken in tegenstellingen? En daarmee uit de verwoestende of verlammende onzin van heel veel dilemma’s, waarmee we onszelf en elkaar plagen?

Wat heb je liever: seks zonder liefde of liefde zonder seks?

Vroeg iemand aan Paul de Leeuw

Het begint vaak al in onze kleutertijd. Met vragen als “Kom je liever onder een trein of onder een auto?” proberen we elkanders sangfroid tegenover moeilijke keuzes te peilen. Wat later kan de tegenstelling ‘vriend’ of ‘vijand’ tot op het bot gaan. De puberteit kent – O Cliché! – een absoluut hoogtepunt aan compromisloosheid: het is Alles of Niets. Iets wat we daarna nooit meer helemaal kwijt raken. Wij kunnen er altijd op teruggrijpen, hetzij om onszelf of anderen tot handelen te dwingen, hetzij om een keuze zo moeilijk te maken dat we verstarring acceptabel gaan vinden. (Zie je wat ik hier doe?)

Gisteren zag ik toevallig hoe wereldleider Bush de $700 billion bailout bill erdoor probeerde te krijgen door zich van deze – zijn favoriete – drogreden te bedienen:

“We’re facing a choice between action and the real prospect of economic hardship for millions of Americans.”

Bush, 30 september 2008

“Over time it’s going to be important for nations to know they will be held accountable for inactivity,” he said. “You’re either with us or against us in the fight against terror.”

Bush, 6 november 2001

Handelen schijnt een richting nodig te hebben, al zal de flierefluiter daar hartelijk om lachen. Maar welke richting is een ander verhaal en of het noodzakelijk is dat we alle neuzen één kant op krijgen weer een ander hoofdstuk. Ik weet niet waarnaar die oudere heer met zijn kladblokken op zoek was, maar ik ben er inmiddels uit: als ik voor de keuze word gesteld om ‘de sprong te wagen’ of ‘op de kant te blijven staan’, dan kuier ik rustig een eind verder, op zoek naar een brug of een doorwaadbare plaats.

O ja: stroomopwaarts of stroomafwaarts?

Tja, …. eh, ….

Met de zon in het gezicht en de wind in de rug dan maar.

Of andersom.

Bij volle maan en windstilte wellicht?

Baby Dee

* de wet van de uitgesloten derde is een regel uit de klassieke logica, die inhoudt dat een uitspraak waar is of niet waar; een andere mogelijkheid bestaat niet. Misbruik ervan leidt tot de drogreden van het valse dilemma.

Read Full Post »