Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for maart, 2008

arjuna.jpg

Voor degenen die hier meelezen en niet ‘van ‘t houtje’ zijn: OSM is de afkorting van ‘ons soort mensen’. Dat is een term, waarmee mensen in GLBTIQQA*-kringen een vrij algemeen verondersteld, maar niet altijd van harte omhelsd familiegevoel aanduiden. Die andere afkorting, DSM, staat gewoonlijk voor Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, en wordt schertsenderwijs wel vertaald in ‘dat soort mensen’. Vrijwel iedereen die wel eens aan de andere kant van de balie heeft gezeten bij de geestelijke gezondheidszorg, kan de wrange humor van die duiding appreciëren, denk ik.

Mijn eerste kennismaking met ons en dat soort mensen vond plaats toen ik een jaar of negen was. In die tijd had ik een speelkameraadje, dat weliswaar in dezelfde straat woonde als ik, maar niet naar dezelfde school ging en ook niet in de kerk kwam. Een ‘hoiden’, in gereformeerd ‘Andoiks’. Daarmee was meteen gegeven, dat de discrepantie die er tussen onze levensstijlen bestond, zich mettertijd zou verwijden tot een kloof met eeuwigheidswaarde: die tussen hemel en hel. Ik herinner me nog goed, dat ik als kind zwaar leed onder dat besef.

Een vorm van dat lijden vergezelt me tot op de dag van vandaag, want dit was wel de eerste, maar niet de enige keer, dat ik een afgrond gewaar werd tussen mijzelf en iemand van wie ik hield. In mijn leven ben ik met enige regelmaat onder een draad (prikkeldraad!) doorgekropen, over een haag of sloot gesprongen of zelfs door een muur heen gerend, om in een andere religie, sociale klasse, subcultuur of sekse terecht te komen. En ik ben niet iemand die dat kan doen met achterlating van de gevoelens van loyaliteit jegens mensen die mij dierbaar zijn en die niet meeverhuizen. Dat levert mij regelmatig een besef van vervreemding op, als ik iemand op wie ik gesteld ben hoor schimpen op iemand anders van wie ik houd, en dat niet om een persoonlijk conflict, maar louter en alleen omdat elk tot een andere groep behoort.

Die brug bovenaan dit blog staat er toevallig, maar wat is toeval?

* GLBTIQQA staat voor: gays, lesbians, bisexuals, transgenders, intersex, queers, questioning en allies.

Read Full Post »

Smurfenfluisteraar

Vandaag ben ik jarig, dus heb ik geen tijd om te schrijven. Maar ik mag een stukje lenen van mijn jongste dochter Laura. Het komt uit het ‘blogboek’, dat ze voor mij gemaakt hebben.

Smurfenfluisteraar

Grote smurf, potige smurf, de 15 smurfjes van Albert Heijn zijn tegenwoordig een echte rage.
Ook in mijn klas vragen alle kinderen hun ouders wat extra boodschapjes te doen om hun verzameling compleet te krijgen.
Dat heeft trouwens wel gewerkt want AH heeft er weer heel wat klanten bij.
“Heb jij babysmurf, wil je die ruilen tegen Gargamel???” wordt er door de klas geschreeuwd.
Aan ‘t eind van de les rent iedereen snel naar huis in de hoop daar een geel plastic zakje aan te treffen waarin dát zit waar ze de hele dag naar hebben uitgekeken, een nieuwe smurf. Ja, zonder dat vooruitzicht hadden ze deze dag echt niet overleefd.
“Haleloeia, ik ben in de zevende hemel”, krijs ik, “het is de muzieksmurf!!!”
Dol van blijdschap vlieg ik Janiek om haar hals met als gevolg dat ze bijna van de bank af pleurt.

fluisteraar

Vroeger had je van die ‘paardenfluisteraars’, die werden dan ingehuurd om de paarden dingen te laten doen die hun baasjes echt niet meer van ze gedaan kregen.
Nou, Janiek is net zo. In de hele bekende en onbekende wereld is er nog niemand ontdekt die zich niet liet verleiden door haar charmante glimlach en wijze woorden.
Ja, die Janiek fluistert er wild op los. Ze wordt zelfs wel ‘vuilnismannenfluisteraar’ genoemd.
En ja hoor, ze heeft het alweer voor elkaar; de caissière bij de Albert Heijn heeft speciaal voor Janiek de muzieksmurf uit de talloze kratten gele zakjes opgegraven en doet er nog een schepje bovenop door er nog twee smurfjes bij te doen.
Sinds kort staat Janiek in huize Kistemaker dus ook bekend als ‘smurfenfluisteraar’.

En nu zeg ik dus trots:

“Da’s nou mijn Janiek!”
Een tekening uit het ‘blogboek’ van Roos staat bij het bericht ‘Shellshock‘.

Read Full Post »

Varekai

Het moet zoiets betekenen als “waar dan ook” en stamt uit de taal der zigeuners. Varekai! De klank, de herkomst en de betekenis van dit woord passen uitstekend bij de exotische kracht en pracht van de show van het Cirque du Soleil, die ik afgelopen vrijdag mocht zien.

icarus.jpg

Met de onschuldige (witte veren! androgyne jeugdigheid! sprakeloosheid!) Icarus tuimelt de toeschouwer een kleurrijke wereld binnen. Een schilderij van Jeroen Bosch lijkt tot leven te zijn gekomen. De grenzen van ieders verbeelding vallen weg met de veren die hem afhandig worden gemaakt. Terugkeer is onmogelijk. Hij zal zich moeten zien te handhaven temidden van het tumult dat de bewoners van dit rijk maken. Gedurende het hele spektakel blijft ook hij een toeschouwer, die valt van de ene verbazing in de andere. En wij met hem.

Heerlijk, zo’n circus zonder dieren! Wat zou het ook toevoegen: de personages die op het ronde podium hun eigen grenzen en die van de natuurwetten tarten, maken een onderscheid als dat tussen mens en dier tot iets hoogst onbelangrijks. Uitgedost in vlammende kleuren en met extravagante verentooien lijken zij een droomwereld te bevolken, waarin beweeglijkheid de enige regel is. Vol kracht en trots, maar ook vol humor en warmte en met een ondertoon van eerbied voor het duister dat hen omringt en draagt, tonen zij ons de lichtheid van het bestaan.

Is dat niet het wonderlijkste van alle menselijke vermogens: innerlijk mee te kunnen beleven en bewegen met wat een ander mens op het toneel zet? Waar zouden wij zijn, zonder die kans om ons van tijd tot tijd even werkelijk als op vleugels uitgetild te voelen boven de beperkingen van ons eigen dagelijks bestaan?

varekai.jpg

Read Full Post »

Van oude mensen

De boekenweek staat dit jaar in het teken van “ouder worden”. Het afgelopen jaar stond voor mij in hetzelfde teken. Een teken aan alle wanden van mijn bestaan, behalve één: mijn kinderen helpen me ook nog een andere kant op te kijken.

Hoe dat zo komt? Gewoon: we naderen elkaar, de ouderdom en ik. Een vriend vierde zijn vijftigste verjaardag en bij het zingen van een lied te zijner ere, bleek ik opeens aan de andere kant van een kloof te staan. Confronterender dan ik vooraf zou hebben geloofd.

ouderdom.jpg

Van heel dichtbij maakten wij het rafelige afscheid mee, waarmee de oudtante van mijn lief deze wereld en dit leven verliet. Dementie is heel pijnlijk om te zien gebeuren: pijnlijker dan ik mij had kunnen voorstellen.

Terwijl onze kinderen net zelfstandiger worden, zijn hun grootouders op een punt aangekomen, van waar af zij alleen nog maar hulpbehoevender zullen worden. Wij moeten onze plek leren kennen.

Mijn werk in de thuiszorg bracht mij het afgelopen jaar meer dan 100 keer binnen in het huis en het leven van ouder wordende mensen. Telkens een ander mens, een ander leven. Geen enkel Zwitserleven.

Al die dingen gebeuren en zijn
netjes geordend:

Hans Lodeizen

‘t Klinkt misschien raar, maar deze ervaringen stemmen mij dankbaar. Ik word als het ware zachtjes binnengeleid in een land, dat straks ook mijn thuis zal zijn. Mijn eigen ouders zijn allebei betrekkelijk jong gestorven, dus ik heb hen niet voor mij uit zien lopen. Zo zou de ouderdom mij hebben kunnen overrompelen. Maar het leven zorgt voor mij: het gepoets en de gesprekken in de huizen van die oude mensen maken me rijker dan een Zwitserleven pensioen ooit zou kunnen doen.

Read Full Post »

Gewoon queer

queer.jpg

Toen ik gisteren in de apotheek rustig op mijn beurt zat te wachten, werd ik door een vrouw, die naast mij kwam zitten, verbaal geknuffeld. Op een manier die me verheugd deed opveren, toen mijn nummertje afgeroepen werd.

“Mooie broek,” begon zij en wees op de geborduurde bloemen net boven de zoom van mijn jeans. “Die is oud.” Kennelijk keek ik verbaasd, want ze verklaarde: “Ik bedoel, net als een schilderij van Rembrandt. Oud, maar geen shit.” Stilte. “Mooi, je ogen zo, dat groen. Zo, eh, buiten. Mijn zoon doet dat ook.” Ah, dat ging over mijn make-up! Ze boog zich wat dichter naar mij toe en fluisterde: “Ja, ik weet het wel: jij bent net zo gek als ik!” Daarop volgde een rijtje aannames over mensen en uitgaansgelegenheden die ik wel zou kennen, waaruit ik zonder al teveel moeite  kon opmaken dat zij in mij een wat excentrieke homo zag. En net zo gek als zijzelf. Dús.

Haar eigen voorkomen had mij kunnen doen vermoeden, dat zij – net als ik – een groot deel van haar leven in één van de marges van de samenleving had doorgebracht. Ik weet uit ondervinding dat je je daardoor tussen ‘gewone mensen’ gemakkelijk een beetje eenzaam gaat voelen. En dat je dus blij bent als je een ander buitenbeentje meent te hebben getroffen en daar bijna vanzelfsprekend een medestander in ziet voor van alles waar je je alleen in voelt. Natuurlijk draag ik mijzelf en al die outsiders een zeer warm hart toe: all of my best friends are queer. Ikzelf ook. Als het om emancipatie gaat, wil ik best ‘gewoon homo zijn’. Of van mijn part de liefste nichtenmoeder van Amsterdam.

Maar deze knuffelpartij voelde toch niet fijn. Waarom niet? Omdat het mij duidelijk werd dat zij mij vooral als een leuke, excentrieke man zag. Ik heb nooit geweten hoe het is om een gewone man te zijn, en als ik zag hoe anderen dat deden, vond ik dat helemaal niet aantrekkelijk. Daarom ben ik het grootste deel van mijn leven een apart soort man geweest en dat vonden de meeste mensen leuk, behalve ikzelf, uiteindelijk. Voelen dat ik gewaardeerd word als een ‘leuke, excentrieke man’, is voor mij een pijnlijke ervaring. Het rukt mij weg bij het diepste van al mijn verlangens: een gewone vrouw te zijn.

Ach nee, ik ben helemaal geen gewone vrouw en dat wíl ik ook niet. Wel eerst: ‘gewoon vrouw zijn’. En vervolgens queer. Gewoon queer, op mijn eigen manier.

Read Full Post »

Klovenland

Wel mooi, hè, dat lied van Joke Smit in mijn vorige bericht? Het klinkt wat gedateerd en net iets té idyllisch, maar er spreekt een verlangen uit, dat ook in mij niet dood te krijgen is. Een verlangen waaronder ik zo nu en dan moet zuchten. Hoor maar.

Want dat land, dat is er niet. Als ik om mij heen kijk, en dan nog alleen maar naar de plekken die mij direct ter harte gaan, dan ziet de wereld er eerder uit als een vlakte, die te lang geen regen heeft gezien. Een klovenland.

klovenland.gif

Een jaar lang heb ik mij bijna dagelijks gemengd in de discussies op het forum van travestie.org en mee mogen maken hoe die regelmatig zo uit de hand liepen, dat er mensen gebanned werden. Ik heb vaak geprobeerd de kloven te overbruggen met woordenplankjes, maar niemand leek erover te durven lopen.

Met zijn homo-nota zoekt minister Plasterk naar bundeling van groepen met schijnbaar gemeenschappelijke noden, maar worden minderheden binnen de minderheid vervolgens vlakweg over het hoofd gezien. Of erger.

Ik heb mij lang verbaasd over de vanzelfsprekendheid waarmee de organisatie van de Transgender Infodag zich liever openlijk onderscheidde van homo’s, en zo het deel van transgenderland dat wel degelijk wortels in de homo-beweging heeft, in de kou liet staan. Achteraf ben ik wel geschrokken hoezeer de vooringenomenheid, die dat bij mij teweeg bracht, mij in de weg heeft gestaan om die dag met een open blik te beleven.

Een studente, die een scriptie over transgender aan het schrijven was, wilde graag een antwoord op de vraag, waarom het transgenderspectrum de trekken van een hiërarchie leek te vertonen. Toen zij zag dat de tanden zich begonnen te ontbloten, leidde presentatrice Katherine Keijl de discussie snel naar een ander onderwerp.

De ‘vrouwenGids’, een extra katern bij Trouw van 8 maart, staat vooral stil bij een onmiskenbare toename van nostalgie naar ‘echte mannelijkheid’, die door het feminisme van de 70-er jaren met het badwater zou zijn weggegooid. De verschillen tussen ‘hij’ en ‘zij’ moeten weer mogen. Ongewild, maar wel heel opvallend, wordt het katern daarmee bijna onwerkelijk heteronormatief.

Vandaag is een druilerige dag. Niettemin verlang ik even heel erg naar regen over dit klovenland.

Update 13-3-2008: minister Plasterk lijkt het toch serieus te gaan menen. Lees het hier.

Read Full Post »

Er is een land

joke.jpg

Er is een land waar vrouwen willen wonen,
Waar vrouw-zijn niet betekent: tweederangs en bang en klein
Waar vrouwen niet om mannen concurreren
Maar zusters en geliefden kunnen zijn.
Waar rimpels niet de eenzaamheid voorspellen,
Maar paspoort zijn naar wijsheid, aanzien, ’s werelds raadsvrouw zijn.
Waar jonge vrouwen dus een leven voorbereiden
Waarin zij veertig, zestig, tachtig zullen zijn.

Er is een land waar vrouwen willen wonen,
Waar onrecht niet als een natuurgegeven wordt beschouwd.
Waar dienstbaarheid niet toevalt aan één sekse,
En niet vanzelf een man de leiding houdt.
Waar moeder niet hetzelfde is als huisvrouw,
Waar steeds opnieuw wordt nagegaan wie zwak zijn en wie sterk.
Waar allen zorgen voor wie hulp behoeven,
En ’t brood verdienen met maar vijf uur werk.

Er is een land waar mannen willen wonen.
Waar jongens van de plicht tot flink en stoer doen zijn bevrijd.
Waar niemand wint ten koste van een ander,
En man-zijn ook betekent: zorgzaamheid.
Waar angst en rouw niet weggemoffeld worden,
Waar mannen zonder baan niet denken dat ze minder zijn.
Waar vrouw en man elkaar niet hoeven haten,
Maar eindelijk bondgenoten kunnen zijn.

Er is een land waar mensen willen wonen.
Waar jong zijn niet betekent dat je steeds wordt genegeerd.
Waar zwakken met respect benaderd worden,
En vreemdelingen niet meer gekleineerd.
Waarin geweld door niemand meer geduld wordt,
Waar allen kunnen troosten als een mens ten onder gaat.
Dat is het land waar mensen willen wonen,
Het land waar de saamhorigheid bestaat.

Joke Smit

Read Full Post »