Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for januari, 2008

Het brandende braambos

braambos.jpg

Meer dan een week heb ik lopen zoeken, lopen denken. Ik heb Google op allerlei manieren getracht te verleiden om mij meer te vertellen over die man. Het is niet gelukt. Luc Blomme is zo goed als onzichtbaar op het internet.

Die andere man daarentegen, abt-primaat Notker Wolf, is in woord en beeld haast alomtegenwoordig. In habijt, met een elektrische gitaar en een crucifix om de nek, of op de cover van zijn boek, poserend als God’s Next Top Model.

Twee bezielde christenen, maar wat een wereld van verschil! Ruim een week geleden waren beiden te zien in het Vlaamse tevee-programma Braambos. Eerst Luc Blomme, “schilder voor God”. Een schooldirecteur in ruste, die schilderijen maakt naar Bijbelse motieven. Steevast in de primaire kleuren rood, geel en blauw en van een haast kinderlijke eenvoud. Maar zo stralend en warm, zo vol leven, dat er een muziek uit leek te klinken, bedoeld om diep gelegen snaren binnenin mij aan het trillen te brengen.

blomme.jpg

Schuchter, ietwat ineengedoken zat hij in een fauteuil en sprak bedachtzaam over wat de bijbel voor hem betekende. Ik was diep onder de indruk van die man, bezield als hij was door een geloof dat gloeide van mededogen met Gods lijdende schepping:

Het gekrookte riet zal Hij niet verbreken,
en de rokende vlaswiek zal Hij niet uitblussen;

Jesaja 42:3

Mijn op religieus gebied nogal beschadigde hart ging open als een oesterschelp, die een verse stroming vol voedsel voelt aanvloeien. Maar niet voor lang: Luc Blomme was nauwelijks uitgesproken of die andere man kwam in beeld, druk pratend, nadrukkelijk voorover leunend naar de verslaggeefster. De schelp klapte onmiddellijk dicht, als voor een naderend roofdier.

Notker Wolf sprak kort maar krachtig over zijn boek Worauf warten wir. Hij had het over de islamisering van Europa. Hij prees zich gelukkig om zijn onafhankelijkheid, waardoor hij zowel de bondskanselier als luie uitkeringstrekkers “de waarheid kon zeggen”. De waarheid. Tja, wie mij kent, weet dat ik voor ieders waarheid een open en geduldig oor heb, maar als iemand denkt dat hij mij de waarheid kan komen vertellen, dan gaat de deur dicht.

Ik was geraakt, op bijna tegengestelde wijze, door vonken van hetzelfde vuur. En ik wist het weer: God, bijbel en geloof als leidraad voor het leven kan blijkbaar tot zeer uiteenlopende uitkomsten leiden. Van moeder Theresa tot George W. Bush, van ketter tot inquisiteur, van liefde tot haat. Het is toch vooral een spiegel, waarin je de mensen kunt zien zoals ze zijn. Of een licht, dat als de zon het pad verlicht. Het pad dat ieder zelf kiest.

Advertenties

Read Full Post »

Chackeliene

chack2.jpg

Een dag of tien geleden, toen ik als kopvoeter door de magische wereld van mijn oppaskindje liep, herinnerde ik mij een bijzondere gebeurtenis uit de vroege kindertijd van mijn eigen dochters. Als je wilt weten hoe indrukwekkend die magie van een kind kan zijn, lees dan verder.

Maar eerst ga ik de achtergrond van kleur voorzien. Sombere kleuren.

In die tijd overleed de opa van een jongetje dat ik kende en bij de begrafenis kwamen zijn “waarom-vragen” ter sprake. Zijn pedagogisch geschoolde moeder vertelde met een air van deskundigheid hoe zij hem had uitgelegd waarom opa moest worden begraven. Zich richtend naar de beleving van een vierjarige, had zij het lichaam van opa vergeleken met een speelgoedautootje, dat kapot was gegaan en dus de prullenbak in moest. In wat voor afgrond zal dat jochie getuimeld zijn, toen hij de sprong moest maken van zijn lieve opa naar een dinky-toy, waarvan zijn moeder vond dat het wel bij ‘t vuil kon, terwijl het op drie wielen toch nog best goed kon rijden?

Dat het ook andersom kan, liet mijn oudste dochter ons een paar maanden later zien. Op vakantie in Carcassonne mocht zij een souvenir kiezen als vakantiekado. In één van de toeristenwinkeltjes zag zij een kleine porceleinen pop en die moest en zou ze hebben. – “Maar, Roos, je hebt er al vijf?!” – Tja, wat maakt dat uit? Dus reisde Jacqueline mee terug naar Amsterdam en beleefde zij onderweg alle avonturen van haar moeder mee. Thuisgekomen nam Roos haar op de arm, met Teddy en Kà en een kleurboek en de potloden. Op de stoep voor ons huis struikelde zij en viel Jacqueline uit haar handen. Het mooie poppengezichtje lag in één keer aan scherven.

Wat er toen gebeurde, was zo ontroerend mooi, dat ik het nooit zal vergeten: haar liefde voor dat popje bloeide op tot een toverrijke kracht, die het onherstelbaar beschadigde ding een leven gaf, zoals nog geen andere pop gekend had. (Nergens een prullenbak te bekennen.) Voorzichtig lijmden wij alle scherfjes aan elkaar, we vulden het hoofdje met gips om het tere maaksel steun te geven en toen legde Roos haar in een bedje. Er werd een ziekenafdeling ingericht, bezoekuren ingesteld, een gastenboekje gemaakt, dat volstroomde met bemoedigende woorden van verzonnen vriendinnen en familieleden. Toen zij het ziekenhuis verliet, kreeg “Chackelien” een dapperheidsdiploma.

Uit het gastenboek:

Ik hou van jou.
Wij gaan er samen toch wat leuks van maken.
Wij moeten het nemen zoals het is!

Roos

Wees niet bang, Chackelien, alles komt in orde.
Lieve kleine meid!

Patricia

Lieve Chackeliene
Ik vind het heel jammer dat je je geheugen nu kwijt bent

Isabella
Lieve kleine meid,
Zoo teer als dat je bent.
Ben je nu gebroken,
En je geheugen kwijt.
Je opa Jefh

Read Full Post »

Heiligendagen

fabian_sebastian.jpg
Sint Fabiaan en Sint Sebastiaan doen het sap weer in de bomen gaan.

Eigenlijk was het vorige week al raak, maar vandaag had ik weer zo’n dag. Een dag waarop ik het voelde gebeuren. Als ik het moet omschrijven, is het vooral iets feestelijks, een tinteling, bijna als lentekriebels. Of het gevoel van een kind op de wip, op het moment dat het door het dalen van de ander wordt opgetild. Nee, misschien toch eerder het gevoel dat je hebt als je al mediterend op je ademhaling let en de inademing begint. Ja dáár ligt de bron van mijn verwachtingsvolle vreugde: bij het herademen van de natuur aan het einde van de winter.

Heel vroeger, toen nog niemand een blog had, maar wel bijna iedereen analfabeet was, volgden de mensen de loop van het jaar aan de hand van de heiligenkalender. Markante martelaren markeerden het begin of het eind van de belangrijkste werkzaamheden in het boerenbedrijf. Regen of geen regen op Sint Margriet (20 juli) voorspelde een droge of een natte zomer. En met Sint Gal (16 oktober) gingen de koeien weer op stal.

Maar wat is het belang van dat sap dat in de bomen gaat? Ik denk vooral dat men er vanuit ging, dat met Sint Sebastiaan (20 januari) de tijd voor het kappen van bomen voorbij was. Hout dat vol levenssappen zit, droogt niet goed. In noordelijke gebieden werd het dan juist tijd om de esdoorns of berken te gaan aftappen voor hun suikerhoudend sap.

En wie waren die Fabiaan en Sebastiaan? Beiden waren martelaren uit de 3e eeuw na Chr. en patroonheiligen, Fabianus van de tingieters en Sebastianus van de schutters: let op de pijlen in zijn hand. De legende verhaalt dat hij de pijlen van de Mauretanische boogschutters overleefde, maar uiteindelijk doodgeknuppeld werd. Sinds de Renaissance wordt hij afgebeeld als een vrijwel naakte jongeman, vastgebonden aan een boom en doorboord met pijlen. In de 20e eeuw heeft dat beeld voor sommige mensen een erotische bijbetekenis gekregen en is hij opnieuw een gewild motief voor kunstenaars.

Hoe het ook zij: nog elk jaar begint ergens rond zijn sterfdag de sapstroom in de bomen weer te stijgen en voel ik mij even opgetild, zodat ik, over de komende twee maanden heen, de naderende lente alvast kan zien.

Read Full Post »

Kopvoeter

kersenman.jpg

Je hoort iemand wel eens zeggen: “In mijn vorige leven was ik ……” Vul maar in wat je wilt, op voorwaarde dat het wat meer tot de verbeelding spreekt dan waar die persoon het in dit leven mee moet zien te stellen.

In zekere zin heb ik een “vorig leven”, waaraan ik duidelijke herinneringen heb en zelfs foto’s van kan laten zien. Maar daar gaat het nu niet over.

Vorige week liep ik met mijn oppaskindje over de kade. De lucht was helder blauw en een vliegtuig trok, stralend als een zilvervogel door het licht van de lage winterzon, een mooie witte streep over dat blauw. Ik wees naar boven en zei: Kijk!” Mijn kleine metgezellin strekte haar armpjes uit en riep: “Tille! Tille!” Dus tilde ik haar op, zo hoog als ik kon, alleen om haar alsnog in aanraking te brengen met een grens die zij blijkbaar tot dan toe niet kende. Ze kon het mooie ding nog steeds niet pakken.

Wat er in dat hoofdje omging teneinde de teleurstelling daarover een plekje te geven, weet ik niet, want zij zweeg een poosje. Toen besefte ik dat ik dat ook nooit zal weten, want wanneer zij zover is dat ze het mij zou kunnen vertellen, heeft zij geen enkele herinnering meer aan dit moment. Immers, slechts een enkeling heeft een vaag beeld van iets wat zich voor het vierde levensjaar heeft afgespeeld en niemand weet nog hoe de wereld eruit zag toen hij nog geen twee jaar oud was. Maar dat je op die leeftijd de sterren kunt plukken en de maan kunt knuffelen, als je maar hoog genoeg opgetild wordt, dát zie je aan elke dreumes.

Ergens gaat een deur dicht, waarachter die jaren blijven liggen als behoorden zij tot een ander leven. Een leven waarover onze ouders ons vertellen en waarvan wij een album vol kiekjes kunnen bekijken. Zo krijgen we daarmee een soort verbinding, waardoor wij het als een deel van ons huidige leven beschouwen, maar met welk recht? Waren wij er toen al? Waren wij toen al hier?

De kindertekening hierboven is van mijn jongste dochter, gemaakt toen ze drie was. Toegegeven, het schiet nog wat tekort in techniek, maar dat is niet de reden waarom Jozef in de kersenboomgaard er uitziet zoals hij er uitziet. Zo zagen de grote mensen er toen écht uit: een gezicht, dat tegen je praat en lacht, ergens hoog boven je, waar ook de kersen hangen. En als je het even kwijt bent, dan moet je gewoon op zoek naar die twee lange benen, die erbij horen.

Read Full Post »

Socrates

Kijk eens wat ik vond in de omgevallen boekenkast van Plinius:

…. zo zouden ook veel mensen nooit gehuild hebben. De om zijn wijsheid befaamde Socrates zou altijd dezelfde gelaatsuitdrukking hebben getoond, nooit vrolijker, nooit somberder. Deze gelijkmoedigheid loopt vaak uit op een zekere starheid, verhardt zich tot een grimmig en onbuigzaam karakter en verdrijft menselijke emoties. De Grieken noemden zulke mensen “apathisch” (gevoelloos). Ze hebben veel van dit soort mensen meegemaakt, wonderlijk genoeg voornamelijk leermeesters in de filosofie: de cynicus Diogenes, Pyrrhon, Heraclitus en Timon, die zich zelfs liet meeslepen door haat jegens de hele mensheid.

Tijdens mijn studie Klassieke Talen heb ik uitgebreid kennis gemaakt me een man, die mij zeker intrigeerde, maar met wie ik mij moeilijk kon verhouden: Socrates.

De adoratie die Plato hem toedroeg, kon ik niet navoelen. De meer puberale houding van Alcibiades beter, maar toch niet helemaal. Ik voelde altijd een zekere antipathie tegen de man, wanneer ik toekeek hoe hij zijn gesprekspartners in een staat van cognitieve dissonantie wist te brengen. Waarbij mijn gevoel meer dan eens bezwaar aantekende tegen de uitkomst van zijn redeneringen, terwijl mijn verstand er niets tegenin wist te brengen.

Pas veel later begreep ik dat je iemand, die je tot een conclusie wil leiden door je telkens slechts uit twee opties te laten kiezen, beter met enige argwaan kunt bejegenen. Maar ach, hij was een groot filosoof en ik een betekenisloos boekenwurmpje. En woorden hebben zo’n totaal andere uitwerking als ze in een boek staan, dan wanneer ze uit een aangezicht klinken.

bust_of_socrates_1.jpg

Hoe zou het zijn geweest, als ik het gezicht erbij gezien had, dat Plinius hierboven schildert? Was ik meer onder de indruk geraakt of zou ik juist hebben begrepen dat wij vooral twee zeer verschillende mensen zijn? Twee mensen bij wie gevoel en verstand onevenredig verdeeld zijn. Voor elk van ons beiden vormt dat een zeker ongemak, als liepen we mank, elk aan een ander been. En het is een mogelijk obstakel voor wederzijds begrip.

In de loop der tijden zijn we er allebei wel menselijker op geworden. Deze onverwachte ontmoeting met zijn gelaat is daarvan slechts een bevestiging. Ik kan dat spreekwoordelijke Socratisch optimisme nu beter plaatsen, al kan ik het nog steeds niet delen. En ook de dynamiek tussen hem en zijn vrouw Xanthippe is in een ander licht komen te staan, want dat zij zo’n onmogelijke vrouw was, is natuurlijk slechts één kant van het verhaal.

socratesxanthippe.jpg

Read Full Post »

In mijn voorlaatste blogje noemde ik de evolutie-theorie. Net als iedereen heb ook ik die op school geleerd, met een zelfde vanzelfsprekendheid als het strikken van mijn veters. Ook later werd zij telkens weer bevestigd, omdat elke natuurfilm gemaakt lijkt om te laten zien dat de dierenwereld inderdaad zo in elkaar steekt. Niet alleen de dierenwereld: ook het sociale leven van ons mensen kan ermee verhelderd worden. (“Als het mannetje een rokje voorbij ziet gaan, begint de testosteron door zijn lijf te pompen (!) en krijgt hij zin om zijn eigen unieke genen door te geven.”)

Een waarheid als een koe, dus. Wel één waar een begin aan zit: The Origin of the Species van Charles Darwin. De sliert die achter haar staart loopt lijkt wel onafzienbaar, maar is niet oneindig. Er marcheren andere slierten achter andere waarheden over het bestaan van zoveel verschillende soorten.

Ik loop niet mee, maar sta erbij en kijk ernaar. Ongeveer zo: het Creationisme is aan mij niet besteed, al was het maar omdat ik het met de Schepper die daar meestal bij geleverd wordt niet zo goed kan vinden. Intelligent Design kan ook niet op mijn bijval rekenen: daarvoor kleunt de natuur te vaak en te pijnlijk mis. De Evolutie-theorie en vooral het daaraan opgehangen sociaal-darwinisme heeft zoveel aanhang en kan steunen op zoveel bewijzen, dat die toch eigenlijk wel waar móét zijn.

Toch durf ik te beweren dat het onzin is. En pas op: ik heb gelijk….

Dat de best aangepaste de grootste overlevingskansen heeft, lijkt voor de hand liggend. Bovendien wordt het bevestigd door de neiging van de mensheid om het afwijkende een verminderd bestaansrecht toe te kennen. Maar om nu te concluderen dat juist dát mechanisme tot het ontstaan van die grote diversiteit aan levensvormen heeft geleid – nee, dat snijdt volgens mij geen hout. Daar is namelijk een heel andere impuls voor nodig: speelsheid, en de moed om mis te kleunen, bijvoorbeeld.

Dus:

Read Full Post »

Pestkop en pispaal

Gisteravond zag ik voor het eerst De Reünie van Rob Kamphues. Een dikke twintig mensen van mijn leeftijd of ietsje ouder zaten in een klas. Ze bespraken de pikorde van vroeger en waagden zich, veel voorzichtiger dan toen, aan een update. “Momenteel heb ik geen werk, maar ik ben wel bezig in allerlei vrijwilligersactiviteiten” kwam er even schutterig uit als “Ik ben een burootje begonnen en dat is nu een buro”.

Wat gewaagder werd het toen de pestkop van vroeger werd geconfronteerd met de pispaal van toen. Voor het slachtoffer was dat het eerste waar hij aan dacht bij het woord reünie, bij de treiteraar was geen enkele gedachte aan een dergelijke visie op de verhoudingen van weleer opgekomen. Bij de één was de pijn die hij ooit geleden had nog zichtbaar aan hoe zijn lichaam in de wereld stond, voor de ander kwam het neer op een “hoe red ik mij hier op een nette manier uit”. Je kon niet aan hem zien of ook hij aangedaan was. Voor hem bestond er ook een duidelijke scheiding tussen volwassenheid en kindertijd. Voltooid verleden tijd. Er was geen sprake van een impact die zijn rol als pestkop op zijn leven had gehad. Heel anders bij degene die de klos was geweest. Er leek geen echte grens tussen heden en verleden te liggen. Hij leefde verder met iets, dat niet tot een oplossing was gebracht. Ook de confrontatie bracht die nauwelijks dichterbij: de pijn was waarschijnlijk veel groter dan de verontschuldiging kon wegnemen. Het was het excuus van een volwassene tegenover de pijn van een kind.

Wel kon de pestkop een verklaring voor zijn gedrag aanvoeren: volgens een soort gravitatie-wet voor angst en pijn, was zijn pakkie en beetje verder omlaag geduveld en op de schouders van de ander terecht gekomen. En daar bleef het liggen, want die had niemand om het aan door te geven.

hierar_chie.jpg

Read Full Post »

Older Posts »